De ene oma zegt dat een speen het gebit verpest. De andere zegt dat duimen veel erger is. En jij wil alleen maar dat ze even stopt met huilen.
Waarom baby's zuigen
Niet-voedend zuigen is een aangeboren reflex die kalmeert. Het verlaagt de hartslag en helpt bij het reguleren van stress. Het is dus geen aanwensel maar een behoefte — zeker in de eerste maanden.
De speen
Voordelen: hij kalmeert, hij helpt bij pijn (bijvoorbeeld tijdens prikjes), en bij het inslapen lijkt hij beschermend te werken tegen wiegendood.
Nadelen: hij valt uit en dan moet jij hem 's nachts terugstoppen. Bij langdurig gebruik na het derde jaar kan hij het gebit en de spraak beïnvloeden. Er is een licht verhoogde kans op oorontsteking.
Praktisch
- Wacht bij borstvoeding tot het voeden goed loopt — meestal rond drie tot vier weken.
- Bied hem aan, dring hem niet op. Weigert je baby, dan is dat prima.
- Gebruik hem niet standaard bij elk geluidje. Kijk eerst of ze honger, een luier of nabijheid nodig heeft.
- Nooit iets zoets eraan, en nooit aan een koordje om de nek.
De duim
Voordeel: altijd beschikbaar, valt niet uit, jij hoeft er 's nachts niets voor te doen.
Nadeel: je kunt hem niet weghalen. Duimen stopt vaak later dan speengebruik, en juist die lange duur geeft de meeste kans op gebitsafwijkingen.
Precies daarom kiezen veel tandartsen bij twijfel voor de speen: die kun je op je eigen moment afbouwen.
Wanneer afbouwen
Het advies is om rond het tweede jaar te beginnen met beperken en rond het derde jaar te stoppen. Blijvende tanden komen rond het zesde jaar; tot die tijd herstelt een scheefstand van melktanden zich meestal vanzelf.
Hoe je afbouwt
- Eerst beperken naar plaats: alleen in bed. Niet meer in de auto, niet in de winkel, niet tijdens het spelen.
- Praat overdag meer — een speen in de mond remt taal en oefening.
- Kies een moment zonder andere veranderingen. Niet tegelijk met zindelijk worden, een nieuw bed of een broertje.
- Maak er een gebeurtenis van: de spenen inruilen bij de speenboom, wegbrengen naar de nieuwe baby's, of in een doosje bij de tandarts.
- Ga niet terug na de eerste zware nacht. Twee tot drie dagen is meestal het zwaarst.
Bij duimen werkt afpakken niet. Wat wel helpt: bewustwording overdag, alternatieven om handen bezig te houden, en — bij oudere kinderen — samen een plan maken. Bij hardnekkig duimen na het vijfde jaar kan de tandarts of een logopedist meedenken.