Zakgeld voelt als iets wat je regelt zodra ze erom vragen. Het is nuttiger om er eerder over na te denken: het is het enige moment waarop een kind met geld kan oefenen zonder dat er echt iets misgaat.
Vanaf wanneer
Rond zes jaar, als een kind begrijpt dat geld optelt en dat je iets kunt bewaren. Eerder heeft weinig zin — een kleuter snapt nog niet dat twee euro meer is dan vijf muntjes van tien cent.
Hoeveel
Het Nibud publiceert jaarlijks richtbedragen; kijk daar voor actuele cijfers. De vuistregel: een klein bedrag per week bij jonge kinderen, en vanaf een jaar of twaalf overstappen naar een maandbedrag — dan leren ze plannen over een langere periode.
Belangrijker dan het bedrag is dat het vast is: zelfde bedrag, zelfde moment, zonder discussie.
Zakgeld is geen loon en geen beloning. Het is lesmateriaal, en dat neem je niet af als iemand een slecht proefwerk maakt.
Waarom je het niet aan gedrag koppelt
Als zakgeld afhangt van opruimen of van cijfers, wordt het een beloningssysteem in plaats van een leermiddel. Bovendien ondermijnt het de basis: dat je meehelpt in huis omdat je bij het gezin hoort, niet omdat er wordt betaald.
Wil je klusjes belonen? Doe dat apart, met extra taken die buiten de normale gezinstaken vallen.
Wat je kind ervan moet kunnen leren
- Dat op is op. Dit is de belangrijkste les, en die leren ze alleen als je niet bijspringt. Laat de teleurstelling bestaan — dat is de hele bedoeling.
- Dat wachten iets oplevert. Help sparen concreet maken: een spaarpot met een foto van het doel erop, of een spaarpotje waarin je zelf iets bijlegt bij elke tien euro.
- Dat kiezen betekent iets anders niet kiezen. Laat ze zelf een miskoop doen. Daar leren ze meer van dan van jouw waarschuwing.
- Dat geld ergens vandaan komt. Praat thuis gewoon over geld: dat dingen kosten, dat er keuzes zijn. Kinderen die niets over geld horen, leren er niets over.
Oudere kinderen
Rond een jaar of twaalf tot veertien kun je overstappen op een kleedgeld of budget: een groter bedrag waarmee ze zelf bepaalde uitgaven doen. Spreek precies af wat eronder valt en wat jij blijft betalen.
Een eigen bankrekening met een app helpt hier enorm — dan zien ze het saldo dalen, wat met contant geld ook al zichtbaar is maar met digitaal betalen anders werkt.
Als het misgaat
Geld te snel op? Niet bijpassen. Wel meedenken: "Wat zou je volgende keer anders doen?" Iets kapot of kwijt? Laat ze meebetalen naar draagkracht, niet als straf maar als les in verantwoordelijkheid.