Ze laat een tekening zien. Je zegt: "Wauw, wat mooi! Wat ben je goed in tekenen!" Dat is lief, en het is precies het soort compliment dat op termijn averechts werkt.
Talent prijzen versus proces prijzen
Onderzoek naar dit onderscheid is een van de bekendste in de ontwikkelingspsychologie. Kinderen die worden geprezen om hun eigenschappen ("je bent slim") gaan moeilijke taken uit de weg — want falen zou betekenen dat ze tóch niet slim zijn.
Kinderen die worden geprezen om hun inspanning en aanpak kiezen juist vaker de moeilijke opdracht, en houden langer vol.
"Je bent slim" maakt van elke test een oordeel over wie je bent. "Je hebt hard gewerkt" maakt er iets van dat je kunt beïnvloeden.
Zinnen die werken
- "Je hebt lang volgehouden, ook toen het moeilijk werd."
- "Ik zag dat je het drie keer opnieuw probeerde."
- "Hoe heb je dat aangepakt?"
- "Vertel eens over deze tekening — wat is dit?"
- "Je hebt Sara geholpen toen ze viel. Dat was aardig van je."
- "Je bent er nog niet, maar je bent verder dan vorige week."
Waar je op let
Overdrijf niet
"Dit is de mooiste tekening die ik ooit heb gezien" gelooft een kind van zes al niet meer. Overdreven lof maakt kinderen met weinig zelfvertrouwen juist onzekerder — want die lat halen ze nooit.
Prijs niet het vanzelfsprekende
Een kind dat voor elke hap eten een compliment krijgt, gaat aan alles twijfelen. Bewaar het voor iets waar echt moeite in zat.
Let op complimenten over uiterlijk
Vooral bij meisjes gaan gesprekken snel over hoe ze eruitzien. Merk eens op hoe vaak jij of anderen dat doen, en verschuif een deel daarvan naar wat ze doet, denkt of bedenkt.
Beschrijven mag ook
Je hoeft niet alles te waarderen. "Je hebt de hele lucht paars gemaakt" is vaak beter dan "mooi!" — het laat zien dat je echt kijkt.
Het compliment dat het meest telt
Aandacht. Je telefoon wegleggen en dertig seconden echt kijken doet meer dan het beste geformuleerde compliment vanaf de bank.
Kinderen horen niet alleen wat je zegt. Ze zien of je keek.