Er zit een moment in het eerste jaar waarop alles ineens "de tandjes" is. Slecht slapen? Tandjes. Huilerig? Tandjes. Dunne poep? Ook tandjes. Het is de meest gebruikte verklaring in het babyjaar — en niet altijd de juiste.
Wanneer komen ze
De meeste baby's krijgen hun eerste tandje tussen zes en tien maanden, meestal de twee onderste voortandjes. Maar er zijn baby's die met een tandje geboren worden en baby's die pas rond hun eerste verjaardag beginnen. Beide zijn normaal en zeggen niets over de ontwikkeling.
Rond de derde verjaardag is het gebit van twintig melktanden meestal compleet.
Wat er echt bij hoort
- Veel kwijlen, soms zoveel dat er huidirritatie rond de kin ontstaat.
- Alles in de mond stoppen, en op je vinger of schouder bijten.
- Gezwollen, rood of bleek tandvlees, waar je soms al een randje voelt.
- Prikkelbaar zijn, vooral aan het eind van de dag.
- Onrustiger slapen, een paar nachten rond de doorbraak.
- Minder eetlust, omdat zuigen en kauwen even zeer doen.
Wat er niet bij hoort
Dit is het belangrijkste stuk van dit artikel. Tandjes veroorzaken géén hoge koorts, géén diarree, géén hoesten of loopneus, en géén uitslag over het lichaam.
Heeft je baby die klachten, dan is er iets anders aan de hand — meestal een onschuldig virusje, maar soms iets wat aandacht nodig heeft. Schrijf het niet weg op de tandjes. Bij koorts boven de 38 graden onder de drie maanden bel je altijd de huisarts.
"Het zullen de tandjes wel zijn" is de zin die het vaakst een echte klacht heeft vertraagd. Neem koorts serieus.
Wat verlichting geeft
Koud en stevig
Een bijtring uit de koelkast (niet uit de vriezer, te hard en te koud), een koude, natte washand om op te kauwen, of een stuk koude komkommer in een fruitzuignet. De combinatie van kou en tegendruk werkt het best.
Tegendruk met je vinger
Wrijf met een schone vinger stevig over het tandvlees. Simpel, gratis, en veel baby's worden er meteen rustiger van.
Bescherm de huid
Dep de kin droog in plaats van te wrijven, en gebruik een beschermende zalf (zink of vaseline) om het kwijl van de huid te houden.
Pijnstilling als het echt nodig is
Paracetamol in de juiste dosering voor leeftijd en gewicht mag bij een slechte nacht. Overleg bij twijfel met de apotheek of huisarts.
Waar je vanaf blijft
Gebruik geen tandvleesgels met benzocaïne of lidocaïne bij baby's, en geen homeopathische tandjespoeders — daar zijn in het verleden onveilige varianten van in omloop geweest. Barnstenen kettinkjes helpen niet en vormen een verstikkings- en wurgingsrisico. Laat ze in de winkel liggen.
Poetsen vanaf het eerste tandje
Zodra het eerste tandje er is, ga je poetsen: twee keer per dag, met een kleine zachte borstel en een veegje peutertandpasta. Ga voor het derde jaar één keer per jaar naar de tandarts — in Nederland is dat voor kinderen tot achttien jaar vergoed.
Melktanden vallen uit, maar tot die tijd doen ze wel het werk. Gaatjes erin doen net zoveel pijn.
Deze fase duurt lang maar gaat in golven. Tussen de doorbraken door heb je gewoon je vrolijke kind terug.